DULOS 9 (listopad-grudzień 2003), DOK 1
(dokumenty)
 

Kongregacja Nauki Wiary

Deklaracja Mysterium Filii Dei
(21 lutego 1972 r.)

AAS 64 (1972) s. 237-241

tłum. ks. Janusz Królikowski

 

1.         Tajemnica Syna Bożego, który stał się człowiekiem, oraz tajemnica Trójcy Świętej, które należą do istoty objawienia, powinny oświecać czystością swojej prawdy życie chrześcijan. Ponieważ współczesne błędy godzą w te tajemnice, Święta Kongregacja Nauki Wiary postanowiła przypomnieć przekazaną w nich wiarę i bronić jej.

2.         Wiara katolicka w Syna Bożego, który stał się człowiekiem. Jezus Chrystus w czasie swojego ziemskiego życia, różnymi sposobami, przez słowa i czyny, objawił godną uwielbienia tajemnicę swojej Osoby. „Stawszy się posłusznym aż do śmierci”,1 został wywyższony mocą Bożą do chwalebnego zmartwychwstania, jak odpowiadało Synowi, „przez którego wszystko”2 zostało stworzone przez Ojca. O Nim uroczyście stwierdził święty Jan: „Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga, i Bogiem było Słowo... A Słowo stało się ciałem”.3

Kościół zawsze święcie zachowywał tajemnicę Syna Bożego, który stał się człowiekiem, i podawał ją do wierzenia „przez lata i stulecia”4 za pośrednictwem coraz bardziej określonego języka. W Symbolu Konstantynopolitańskim, który aż do dzisiaj jest odmawiany w czasie celebrowania Eucharystii, wyznaje więc wiarę w „Jezusa Chrystusa, Syna Bożego Jednorodzonego, który z Ojca jest zrodzony przed wszystkimi wiekami..., Bóg prawdziwy z Boga prawdziwego..., współistotny Ojcu..., (który) dla nas ludzi i dla naszego zbawienia... stał się człowiekiem”.5 Sobór Chalcedoński polecił wyznawać, że Syn Boży został zrodzony z Ojca według Boskości przed wszystkimi wiekami, a w czasie narodził się z Maryi Dziewicy według człowieczeństwa.6 Ponadto Sobór ten nazwał jedynego i tego samego Chrystusa, Syna Bożego, osobą, czyli hipostazą, a pojęcia natura użył dla określenia Jego Bóstwa i Jego Człowieczeństwa; przy pomocy tych pojęć nauczał, że w jedynej osobie naszego Odkupiciela łączą się dwie natury, Boska i ludzka, bez pomieszania i bez zmiany, bez podziału i bez rozdzielenia.7 W ten sam sposób Sobór Laterański IV nauczał wierzyć i wyznawać, że Jednorodzony Syn Boży, współwieczny z Ojcem, stał się prawdziwym człowiekiem i jest jedną osobą w dwóch naturach.8 Taka jest wiara katolicka, którą ostatnio w wielu miejscach jasno wyraził Sobór Watykański II, opierając się na nieprzerwanej Tradycji całego Kościoła.9

3.         Współczesne błędy dotyczące wiary w Syna Bożego, który stał się człowiekiem. W sposób oczywisty sprzeciwiają się tej wierze opinie, według których nie byłoby objawione i wiadome, że Syn Boży istnieje od wieczności, w tajemnicy Boga, różny od Ojca i Ducha Świętego; ponadto opinie, według których można by odrzucić pojęcie jednej osoby Jezusa Chrystusa, zrodzonej przed wiekami z Ojca według natury Bożej i w czasie z Maryi Dziewicy według natury ludzkiej; a wreszcie stwierdzenie, według którego człowieczeństwo Jezusa Chrystusa istniałoby, nie jako przyjęte w wiecznej osobie Syna Bożego, ale raczej w sobie samym jako osoba ludzka, a w konsekwencji, że tajemnica Jezusa Chrystusa polegałaby na fakcie, że objawiający się Bóg byłby w najwyższym stopniu obecny w ludzkiej osobie Jezusa.

Ci, którzy tak uważają, pozostają daleko od prawdziwej wiary w Jezusa Chrystusa, także wtedy, gdy przyznają, że jedyna obecność Boga w Jezusie Chrystusie sprawiałaby, że jest On najwyższym i ostatecznym wyrazem objawienia Bożego. Nie odnajdują także prawdziwej wiary w Boskość Chrystusa, gdy dodają, że Jezus może być nazywany Bogiem na podstawie faktu, że – jak mówią – Bóg jest w pełni obecny w Jego osobie ludzkiej.

4.         Wiara katolicka w Najświętszą Trójcę i w Ducha Świętego. Kiedy odrzuca się tajemnicę wiecznej i Boskiej osoby Chrystusa, Syna Bożego, burzy się także prawdę o Trójcy Świętej, a wraz z nią prawdę o Duchu Świętym, który od wieków pochodzi od Ojca i Syna, lub – innymi słowy – od Ojca przez Syna.10 Z tego powodu, uwzględniając współczesne błędy, zostają przypomniane niektóre prawdy wiary w Najświętszą Świętą, a szczególnie w Ducha Świętego.

Drugi List do Koryntian kończy taka wspaniała formuła: „Łaska Pana Jezusa Chrystusa, miłość Boga i dar jedności w Duchu Świętym niech będą z wami wszystkimi”.11 W nakazie udzielania chrztu, przekazanym w Ewangelii świętego Mateusza, są wymienieni Ojciec, Syn i Duch Święty jako „Trzej”, którzy należą do tajemnicy Boga, i w których imię nowi wierzący muszą być odrodzeni.12 Wreszcie, w Ewangelii świętego Jana Jezus mówi o przyjściu Ducha Świętego: „Gdy jednak przyjdzie Pocieszyciel, którego Ja wam pośle od Ojca, Duch Prawdy, który od Ojca pochodzi, On będzie świadczył o Mnie”.13

Opierając się na danych objawienia Bożego, Urząd Nauczycielski Kościoła, któremu tylko jest powierzony „urząd autentycznego interpretowania Słowa Bożego spisanego lub przekazywanego”,14 w Symbolu Konstantynopolitańskim wyznał swoją wiarę „w Ducha Świętego, który jest Panem i Ożywicielem..., i z Ojcem i Synem wspólnie odbiera uwielbienie i chwałę”.15 Tak samo Sobór Laterański IV nauczał wierzyć i wyznawać, że „tylko jeden jest prawdziwy Bóg..., Ojciec, Syn i Duch Święty: trzy osoby, jedna natura..., Ojciec, który nie pochodzi od nikogo, Syn, który pochodzi tylko od Ojca i Duch Święty, który pochodzi równocześnie od Obydwu, zawsze bez początku i bez końca”.16

5.         Współczesne biedy dotyczące wiary w Trójcę Świętą, a szczególnie w Ducha Świętego. Jest przeciwna wierze opinia, według której objawienie pozostawiałoby nas w wątpliwości co do wieczności Trójcy, a szczególnie wiecznego istnienia Ducha Świętego jako osoby w Bogu, różnej od Ojca i Syna. Jest prawdą, że tajemnica Najświętszej Trójcy została nam objawione w ekonomii zbawienia, przede wszystkim w Chrystusie, który został posłany na świat przez Ojca i który razem z Ojcem posyła do Ludu Bożego Ducha Ożywiciela. Jednak na podstawie tego objawienia zostało dane wierzącym także pewne poznanie wewnętrznego życia Boga, w którym „Ojciec, który rodzi, Syn, który jest rodzony, i Duch Święty, który pochodzi», są «tej samej natury, równi, wszechmogący i wieczni”.17

6.         Tajemnice wcielenia i Trójcy Świętej powinny być wiernie zachowywane i wyjaśniane. To, co zostało wyrażone w wyżej przytoczonych dokumentach soborowych o jednym i tym samym Chrystusie, Synu Bożym, zrodzonym przed wiekami według natury Bożej, a w czasie według natury ludzkiej, oraz o wiecznej osobie Ducha Świętego, należy do niezmiennej prawdy wiary katolickiej.

Nie zwalnia to oczywiście Kościoła od tego, by uważał za swój obowiązek, uwzględniając także nowe sposoby myślenia ludzi, podejmowanie wysiłku, by wymienione Misteria były pogłębiane przez kontemplację wiary i poszukiwania teologiczne oraz lepiej wyjaśniane w sposób bardziej przystosowany. Jednak realizując konieczne poszukiwania, należy zwracać uwagę, by te zakryte tajemnice nigdy nie były wyrażane w innym sensie niż „rozumie je i wyraża Kościół”.18

Nienaruszona prawda tych tajemnic ma najwyższe znaczenie dla całego objawienia Chrystusa, ponieważ do tego stopnia należy do jego istoty, że jeśli zostaje zmieniona, ulega także zafałszowaniu cały pozostały skarbiec wiary. Prawda tych tajemnic nie jest mniej ważna dla życia chrześcijańskiego, zarówno z tego powodu, że nic nie objawia tak dobrze miłości Bożej, na którą całe życie chrześcijańskie powinno być odpowiedzią, jak wcielenie Syna Bożego, naszego Odkupiciela,19 jak i dlatego, że „ludzie przez Chrystusa, Słowo, które stało się ciałem, mają przystęp do Ojca w Duchu Świętym i stają się uczestnikami natury Bożej”.20

7.         Pasterze Kościoła mają obowiązek wymagać od powierzonego im ludu jedności w wyznawaniu prawd wiary, których broni niniejsza Deklaracja; przede wszystkim mają jej wymagać od tych, którzy, na mocy misji udzielonej im przez Urząd Nauczycielski, nauczają świętej wiedzy lub przepowiadają słowo Boże. To zadanie biskupów jest częścią powierzonego im przez Boga zadania „zachowywania czystym i nienaruszonym depozytu wiary” w komunii z następcą Piotra oraz „nieustannego głoszenia Ewangelii”;21 na mocy tego samego zadania są zobowiązani do niedopuszczania, by pełniący posługę słowa Bożego oddalali się od zdrowej nauki oraz przekazywali ją naruszoną lub niepełną.22 Lud, który jest powierzony trosce biskupów i „za który są oni odpowiedzialni przed Bogiem”,23 korzysta ze „świętego prawa otrzymywania słowa Bożego, całego słowa Bożego, do którego coraz głębszego zrozumienia... Kościół nie przestał dążyć”.24

Chrześcijanie, a przede wszystkim teologowie, na mocy ich ważnego zadania i ich koniecznej służby w Kościele, muszą ze swej strony wiernie wyznawać te tajemnice, które zostały przypomniane w niniejszej Deklaracji. Ponadto, przez działanie i oświecenie Ducha Świętego, dzieci Kościoła powinny przylgnąć do całego nauczania Kościoła pod przewodnictwem ich pasterzy oraz pasterza Kościoła powszechnego25 „w taki sposób, by w zachowywaniu, praktykowaniu i wyznawaniu przekazanej wiary, byli zgodni pasterze i wierni».26

 

W czasie audiencji udzielonej niżej podpisanemu Kardynałowi Prefektowi Świętej Kongregacji Nauki Wiary, 21 lutego 1972 roku, Ojciec Święty Paweł VI przyjął, zatwierdził i nakazał opublikować niniejszą Deklarację, by bronić przed niektórymi współczesnymi błędami tajemnice wcielenia i Trójcy Świętej.

 

Rzym, w siedzibie Świętej Kongregacji Nauki Wiary, 21 lutego 1972 roku, w święto święta Piotra Damiana.


FRANJO Kard. SEPER
Prefekt
PAUL PHILIPPE
Abp tyt. Hierapolis Sekretarz

 


1 Por. Flp 2, 6-8.

2 1 Kor 8, 6.

3 J 1, 1.14 (por. 1, 18).

4 Por. Sobór Watykański I, Konst. Dei Filius, c. 4: DS 3020.

5 Missale Romanum, Ed. typica, Typis Polyglotis Vaticanis 1970, s. 389; DS 150. Por. także Sobór Nicejski I, (Expositio Fidei): DS 125n.

6 Sobór Chalcedoński: (Definitio): DS 301.

7 Por. tamże: DS. 302.

8 Por. Sobór Laterański IV, Konst. Firmiter credimus: DS. 800n.

9 Sobór Watykański II, Konst. Lumen gentium, 3, 7, 52, 53; Konst. Dei Verbum, 2, 3; Konst. Gaudium et spes, 22; Dekr. Unitatis redintegratio, 12; Dekr. Christus Dominus, 1; Dekr. Ad gentes, 3. Por. także Paweł VI, Credo Populi Dei, 11.

10 Por. Sobór Florencki, Bulla Laetentur caeli: DS 1300n.

11 2 Kor 13, 13.

12 Por. Mt 28, 19.

13 J 15, 26.

14 Sobór Watykański II, Konst. Dei Verbum, 10.

15 Missale Romanum, cyt.; DS 150.

16 Sobór Laterański IV, Konst. Firmiter credimus: DS. 800.

17 Tamże.

18 Sobór Watykański I, Konst. Dei Filius, c. 4, can. 3: DS 3043. Por. Jan XXIII, Przemowienie na otwarcie Soboru Watykańksiego II: AAS 54(1962) s. 792; Sobór Watykański II, Konst. Gaudium et spes, 62. Por. także Paweł VI, Credo populi Dei, 4.

19 Por. 1 J 4, 9n.

20 Sobór Watykański II, Konst. Dei Verbum, 2; por. Ef 2, 18; 2 P 1, 4.

21 Paweł VI, Adh. Apost. Quinque iam anni, AAS 63 (1971) s. 99.

22 Por. 2 Tm 4, 1-5. Por. Paweł VI, tamże, s. 103n. Por. także Synod Biskupów (1967), Relatio Commissionis Synodalis constitutae ad examen ulterius peragendum circa opiniones periculosas et atheismum, II, 3: De pastorali ratione agendi in exercitio Magisterii, Typis Polyglotis Vaticanis 1967, s. 10n (L’Osservatore Romano, 30-31 października 1967 r., s. 3).

23 Paweł VI, tamże, s. 103.

24 Paweł VI, tamże, s. 100.

25 Sobór Watykański II, Konst. Lumen gentium, 12, 25; Synod Biskupów (1967), Relatio Commissionis Synodalis..., II, 4: De theologorum opera et resonsabilitate, s. 11.

26 Sobór Watykański II, Konst. Dei Verbum, 10.